De aspirant-tolk - veelgestelde vragen

Vragen over conferentietolken die je altijd al hebt willen stellen, maar je wist niet aan wie!

Q: Wat doen conferentietolken?
Q: Hoe word je conferentietolk?
Q: Wat is het verschil tussen tolken en vertalen?
Q: Spelen tolken voor papagaai?
Q: Ben je een geboren tolk of valt tolken te leren?
Q: Hoe zichtbaar zijn tolken?
Q: Worden tolken deelgenoot van geheimen voordat die in de openbaarheid komen?
Q: Welke talen, welke opleiding?
Q: Welke algemene kennis heb je nodig?
Q: Overleeft het vak het oprukkende Engels?
Q: Gaan machines tolken vervangen?

Q: Wat doen conferentietolken?

Tolken maken communicatie mogelijk, kort gezegd.

Ze moeten leren actief te luisteren naar hetgeen in de brontaal wordt gezegd en:

  • de boodschap begrijpen
  • in de juiste context
  • over ongeacht welk specifiek onderwerp

Hun kracht is hetgeen gezegd wordt om te zetten in hun eigen taal (doeltaal) met behoud van de oorspronkelijke betekenis - toon, bedoeling, en stijl - van de spreker.

Q: Wat moet je in huis hebben als conferentietolk?

Persoonlijkheid, opleiding en een professionele opstelling.

Iedereen die een tolkopleiding wil gaan doen moet daar aanleg voor hebben, nieuwsgierig zijn en zijn zenuwen in bedwang kunnen houden. Uiteraard zijn een uitstekende talenkennis en een grote algemene kennis basisvoorwaarden.

Aspirant-tolken moeten informatie snel kunnen opnemen en verwerken, zich goed kunnen concentreren, snel en kalm kunnen reageren op een veranderende situatie, beschikken over uithoudingsvermogen en sterke zenuwen, prettig zijn om naar te luisteren en in het openbaar kunnen spreken; aspirant-tolken moeten intellectuele nieuwsgierigheid paren aan tact en diplomatie.

Wie over deze vaardigheden beschikt, moet een speciale tolkopleiding volgen.

En ten laatste: tolken moeten intellectueel onkreukbaar zijn. Ze moeten zich terdege bewust zijn van de goede beroepshouding, zoals vastgelegd in de basisregels van het vak (geheimhoudingsplicht, beroepsnormen, enz.)

En wel hierom:

  • Om de kwaliteit van het werk te garanderen
  • Om gezondheidsredenen teneinde lang in het vak te blijven
  • Om als collega (h)erkend te worden
  • Om vertrouwen te wekken bij de klant.

Q: Wat is het verschil tussen tolken en vertalen?

Vertalers werken schriftelijk. Ze hebben weinig contact met de schrijver of het publiek, en kunnen de tijd nemen voor een vertaling. Daar komt bij dat wat vertalers afleveren, blijft, eventueel gepubliceerd wordt, herlezen kan worden, gebruikt en hergebruikt kan worden en als naslagwerk gebruikt kan worden..

Tolken werken met het gesproken woord. Ze moeten meteen de beste bewoordingen bij de hand hebben, want ze zijn onderdeel van communicatie met een live gehoor.

Q: Spelen tolken voor papagaai?

Tolken begrijpen wat de spreker bedoelt in de context van de bijeenkomst en moeten dat doorgeven aan het gehoor rekening houdend met culturele en taalverschillen. Vertaalde woorden achter elkaar zetten levert niks op. Dat geldt bij uitstek voor tolken, waar het gaat om het voortdurend zoeken naar de betekenis achter de woorden. Vuistregel voor tolken luidt: Eerst denken, dan spreken .

Q: Ben je een geboren tolk of valt tolken te leren?

Beoog je een carrière als tolk, dan moet je een opleiding volgen, praktijkervaring opdoen en behoorlijk vastberaden zijn. Het is niet voldoende een aantal vreemde talen en culturen te kennen. Voor je in dit vak aan de slag kunt, moet je de geschikte scholing krijgen (op universitair niveau) om de werkwijze en techniek van het tolken te leren. Een meertalige jeugd is hiervoor helemaal niet nodig: de meeste tolken hebben zich een zeer goede kennis verworven van een aantal vreemde talen.

Q: Hoe zichtbaar zijn tolken?

Beroepstolken kwijten zich discreet van hun veeleisende taak.Als het goed is, communiceren de deelnemers zo soepel dat ze zich niet eens bewust zijn van een taalbarrière.

Q: Worden tolken deelgenoot van geheimen voordat die in de openbaarheid komen?

Dat kan, maar tolken houden voor zich wat ze horen. De geheimhoudingsplicht is een van de belangrijkste regels in de Gedragscodevan de AIIC.

Q: Welke talen, welke opleiding?

Theoretisch zou je een internationale conferentie in om het even welke taalkunnen houden, maar sommige talen worden nou eenmaal op de internationale markt meer gebruikt. Het is weliswaar moeilijk om te voorspellen welke talen nuttig zijn (of worden) voor een conferentietolk op een bepaalde markt., maar naar sommige wijdverbreide en veelgesproken talen is meer vraag dan naar andere. Iedereen die aan de slag hoop te gaan als conferentietolk, doet er goed aan actief of passief Engels in zijn pakket te hebben. Voor ons vak is verdieping en verbreding een vereiste, dus is het aantal talen dat een conferentietolk zich eigen kan maken is eindig. Het is aan te raden om zich te concentreren op de moedertaal en een aantal vreemde talen waar men zich toe aangetrokken voelt (om persoonlijke redenen, affiniteit,enz.) en waar een markt voor is.

Kansen op werk verschillen van land tot land. Want in sommige landen worden grote internationale conferenties georganiseerd en in andere landen zijn het vooral het locale bedrijfsleven of overheidsinstanties die werk bieden. Er is geen vuistregel voor de vraag welke talen te leren, maar je kunt wel afgaan op de talen die gewoonlijk worden gehanteerd in conferenties. AIIC is van mening dat tolkopleidingen taalcombinaties moeten aanbieden waar vraag naar is (of komt).

Denk om het volgende:

  • Een perfecte beheersing van de moedertaal is van cruciaal belang. Dit wordt bij het leren van vreemde talen echter wel eens uit het oog verloren.
  • Een diepgaande en grondige talenkennis is noodzakelijk en die moet levenslang bijgehouden worden.

In het algemeen is een universitaire graad vereist voor tolken, met een postdoctorale tolkopleiding. Men hoeft geen talen gestudeerd te hebben, maar iedereen die overweegt tolk te worden moet uiteraard een goede talenkennis hebben. Dus meestal komt het toch neer op een universitair diploma in moderne talen.

Een ander doctoraal plus een postdoctorale tolkopleiding kan een goede combinatie opleveren, mits de kandidaat beschikt over voldoende taalvaardigheden. Ieder kennisgebied is nuttig in de conferentiewereld.

Q: Welke algemene kennis heb je nodig?

Conferentietolken werken voor een breed scala aan klanten en soorten gehoor op allerlei vergaderingen over allerlei onderwerpen van economie tot financiën, recht, politiek, IT, theologie, sport, en geneeskunde.

Ze zijn wel deskundig in interculturele communicatie, maar ze kunnen niet deskundig zijn in alle onderwerpen die op conferenties de revue passeren. Een tolk moet een onderzoekende geest hebben en bereid zijn zich te verdiepen in nieuwe onderwerpen.

Een goede voorbereiding is het toverwoord, als je alle soorten sprekers aan wilt kunnen. De tolk moet niet alleen begrijpen wat de spreker zegt, maar hij/zij moet ook in staat zijn om de bedoeling weer te geven in de doeltaal.

Een tolk moet voortdurend de actualiteit bijhouden en werken aan zijn algemene kennis. Tolken "grossieren in weetjes", want je weet maar nooit of en wanneer die van pas komen.

Q: Overleeft het vak het oprukkende Engels?

Conferentietolken kiezen talen die gevraagd worden voor conferenties. Hun keuze wordt ingegeven door politieke overwegingen, (bijvoorbeeld talen van de Europese Unie, de officiële talen van de Zwitserse Confederatie etc), uit diplomatieke overwegingen (als de bijeenkomst bijvoorbeeld gelieerd is aan bepaalde landen of regio’s in de wereld) omdat het handig is (voorbeeld: in medische conferenties Engels plus de taal/talen van het land waar de vergadering plaatsvindt) of vanwege de traditie.

Internationale bijeenkomsten spelen zich steeds meer in het Engels af omdat steeds meer mensen Engels hebben geleerd of kunnen hanteren. Toch betekent dit niet, dat ze het goed beheersen en ook alle nuances doorgronden, of zich op hun gemak voelen. Velen zijn er achter gekomen dat een vreemde taal spreken en beluisteren reuze vermoeiend is (zelfs als het over een welbekend technisch onderwerp gaat) en dat de communicatie bevorderd wordt door vakbekwame, goed voorbereide conferentietolken.

Een taal is onlosmakelijk verbonden met cultureel erfgoed, dus iedereen kan voor zijn moedertaal putten uit een bron die in een vreemde taal niet toegankelijk is. Vandaar dat de AIIC een verklaring over de taaldiversiteitheeft opgesteld.

In sommige regio’s en voor sommige vakgebieden zien we een trend om in vergaderingen uitsluitend Engels te spreken, (m.n. waar men de aspiratie heeft alles in het Engels te doen en dat status verleent). De vraag naar talen is niet statisch. Traditioneel is er vraag naar Frans, Spaans en Duits in de Europese Unie maar nu ook naar Zweeds, Fins en Pools, en in Azië wil men Chinees; nieuwe internationale instanties zoals het Internationaal Strafhof hebben tolken nodig voor de talen van de zaken die dienen. Derhalve is het erg lastig om te voorspellen of een specifieke talencombinatie veelgevraagd blijft.

Q: Gaan machines tolken vervangen?

Al sinds de zestiger jaren tracht men machines te laten vertalen, een zoektocht naar de Heilige Graal. De bestaande systemen zijn wel verbeterd maar van een echte doorbraak is geen sprake. Machinale vertalingen zijn goed voor de vertaling van bepaalde standaardteksten waardoor veel volume wordt gecreëerd, bijvoorbeeld aanbestedingen. Gesproken taal is veel ingewikkelder dan geschreven taal. Op het gebied van spraakherkenning is enorme vooruitgang geboekt, maar er is geen systeem dat de mens /tolk kan vervangen.

Tolken hebben zeker baat gehad bij de recente technologische ontwikkelingen. Woordenlijsten en documenten zijn elektronisch beschikbaar en kunnen op een laptop worden gedownload. Er worden meer videoconferenties gehouden tegenwoordig, en tolken werken ook voor afgevaardigden die per satelliet confereren. Tolken moeten daardoor wel anders gaan werken, maar ons beroep is volledig meegegaan met de technologische innovatie.


Recommended citation format:
VEGA Network. "De aspirant-tolk - veelgestelde vragen". aiic.net January 25, 2005. Accessed June 25, 2018. <http://aiic.net/p/2291>.



Message board

Comments 5

The most recent comments are on top

Verónica Fabiana PEREZ GUARNIERI

   

Several comments have been posted over recent months - all similar in some ways but each interesting in and of itself. I’ll try to address them all here. Regarding the comment about interpreters being replaced by computers, I
suggest you take a look at this discussion: http://interpreting.info/questions/11/when-will-artificial-intelligence-and-machine-translation-replace-interpreters.

In short, I do not think technology will replace interpreters anytime soon. In
oral communication there is so much going on other than the spoken word that
I find it hard to believe that a machine will ever be able to detect all the subtleties. Concerning the comments on training and the age at which one can start working as
an interpreter, I would point out that
interpreters come from all backgrounds. Some have studied languages or linguistics, others happen to be medical doctors, journalists
or engineers. In all cases, conference interpretation requires both inherent aptitude and training to hone very specific skill sets.

Mastering languages is but the start; you need to truly understand the culture that breathes life into a language and its many nuances. It’s a good thing to start learning
languages and have an interest in interpreting early in life, but you also need to acquire general knowledge and raise your
language proficiency to a very high level – and then put in years of directed study and hard work to become an
interpreter.

 

Total likes: 0 0 | 0

Oswaldo Ponce

   

I'm trying to get in the world of language translators, I think, there could be a little posibility by technology for overcome our career.However I'd like to be a translator because it's my hobbie and I think that I'm very good on this issue.Hence, the fear of unemployment by robot translation wont win me. =)

Total likes: 0 0 | 0

Pinky Norhanne

   

so, i am just asking.... I am 13, i know 3 languages (French, arabic, english) my Native language is Arabic, but i have an amazing French, and english, i have all of the above.. But how old should you be? and is it required to learn more than 3 languages, i am planning on getting into a huge spot.. Please answer back.

Total likes: 0 0 | 0

vanilla

   

I think those are the most valuable qualities an interpreter should possess, for the skill required is based on a genuine craftsmanship. However, language talents, which in most cases given to language masters, will be of great help.

Total likes: 0 0 | 0

jackie

   

I am wondering if an excellent interpreter can be trained just because of the strong determination,and definitely with the hard work.

Total likes: 1 1 | 0